door Steven ten Cate | okt 6, 2025 | Verbinding
Je bent aan het spelen! Ik hoor de woorden, ik zie de reactie bij mijn vrouw en ik voel dat wat ik niet aan het doen ben niet helpend is.
Samen met Joyce (team Man-Vrouw) sta ik in de contactcirkel. Wim en Inge faciliteren het proces waarbij “onze dans”, de door onszelf geschreven choreografie, zichtbaar wordt. Oftewel, ons eigen gedrag in relatie tot de ander wordt onder de loep genomen. Wim en Inge stellen vragen, kritisch en zonder oordeel.
Deze werkvorm, die wij ook voor jullie teams inzetten, heeft er mede voor gezorgd dat ik met een andere blik naar mijn eigen gedrag ben gaan kijken. Vooral in mijn relatie tot Joyce, maar ook tot anderen.
Mijn dans was vooral op mijzelf gericht: mijn overtuigingen en mijn strategieën waren de waarheid. Ik was niet bezig met de vraag hoe Joyce ten opzichte van onze dans stond en wat zij nodig had op dat moment. En het klinkt misschien gek, maar ik stond op dat moment ook niet in contact met mijzelf. Acties en reacties waren aangeleerd gedrag, een automatische piloot, omdat het zo altijd is gegaan.
Spelen, oftewel manipuleren, door niet te zeggen wat ik echt voel, vind of wil, is een strategie om mijn zin te krijgen. Ik bespeel haar om mijn zin te krijgen zonder dat ze het doorheeft (denk ik). Dat maakt het voor Joyce juist moeilijk om samen met mij echt in contact te komen.
Een van de “basisregels” van de contactcirkel is namelijk dat wij dit vol vertrouwen doen. Maar als ik speel, dan heeft ze daar terecht weinig vertrouwen in. Het resultaat is dat ons contact uiteindelijk zinloos is, met alle mogelijke gevolgen van dien.
Na deze contactcirkel ben ik mij veel meer bewust van mijn eigen gedrag in onze relatie. Gelukkig mag ik samen met haar nog veel oefenen om echt in contact te staan met elkaar. Want het ervaren van het verschil tussen zinloos en zinvol contact is een van de mooiste ervaringen die je als mens kan hebben. Door te zeggen wat ik vind en voel en te vragen wat Joyce nodig heeft.
door Steven ten Cate | okt 6, 2025 | Verbinding
In mijn vorige post vertelde ik een persoonlijk verhaal over mijn ervaringen met de Contactcirkel. Een werkvorm die wij voor teambuilding en coaching inzetten. Op die manier houden wij een spiegel voor die het eigen gedrag tijdens het contact met de ander zichtbaar maakt.
Het ervaren van een veilige psychische en sociale situatie is op dat moment de sleutel tot succes. Zowel voor het succes van het uitvoeren van de werkvorm, als het mogelijk zinvol in contact stappen met de ander. Maar wanneer ervaar je dat die situatie dan veilig is? Wat is er wel en wat is er niet aanwezig?
Over psychische en sociale veiligheid is veel onderzoek verricht. Voor mij persoonlijk vat Dr. Gabor Maté het als volgt krachtig samen als het gaat om het ervaren van veiligheid tijdens het in contact staan met een ander:
“Veiligheid is niet de afwezigheid van gevaar, maar de aanwezigheid van verbinding.”
De basis van echt in contact staan is dat je dit doet door antwoord te geven op de vragen. Wil ik, kan ik en doe ik dit:
– vol vertrouwen
– met al mijn kwetsbaarheid
– met aandacht voor mijzelf
– met aandacht voor de ander
– met de mogelijkheid dat de ander van betekenis voor mij mag worden
Bij een volmondig “JA” op alle 15 vragen ontstaat er een veilige basis voor een mogelijk zinvol contact.
Ik wil je uitdagen het bewust in contact stappen een paar keer toe te passen. Of het nu op het werk is of privé maakt niet uit. En wat gebeurt er als je op een van de vragen het antwoord “Nee” is? Wat betekent dit dan voor dat moment?
door Steven ten Cate | okt 6, 2025 | Verbinding
De praktijk. (Ik ga even kort door de bocht).
Hoe je een team het beste kan samenstellen, wil ik hier niet aanhalen. Over het algemeen gaat het als volgt.
We nemen een nieuwe medewerker aan met taakpassende vaardigheden en zorgen binnen het team op meerdere vlakken voor diversiteit. We geven een functie met verantwoordelijkheden en een takenpakket. Een zorgvuldig samengesteld onboardingprogramma wordt voor de nieuwe collega ingezet. Er is een kantoor met een werkplek beschikbaar en verschillende systemen zijn ter ondersteuning ingericht. Natuurlijk is er ook een fietsplan. De gezamenlijke lunch is om 12:30 uur. Succes, mijn deur staat altijd open!
Ik moet het eerste interview nog tegenkomen waarin wordt gevraagd: “Hoe kom en blijf jij in contact met een collega en/of team waar je mee samenwerkt?”. Of vragen als: “Hoe reageer jij als iets niet gaat zoals het volgens jou zou moeten?” en “Welke isoleerstijlen gebruik jij?”.
Oftewel, hoe achterhaal jij welke skills de nieuwe medewerker bezit als het gaat om veilig samenwerken en in contact staan met anderen?
En wordt er bij bestaande teams aandacht besteed aan de verbindingen binnen het team en zijn er ook andere teams waarmee wordt samengewerkt?
Op de vraag: “Hoe zorgen jullie ervoor dat iedereen de vaardigheid bezit om echt in verbinding te staan met anderen?” hoor ik reacties die je veel op vacaturesites tegenkomt. “Wij doen één keer per jaar een teambuildingactiviteit en gaan regelmatig uit eten”. Of “Wij organiseren een bedrijfsfeest met een leuk thema”.
En hoe verloopt het samenstellen van een team tussen twee partners? Welke vragen stel jij aan de ander (of is het brein van zelfbehoud en voortplanten aan het woord)? Welke isoleerstijlen herken jij binnen je relatie? Is het contact zinloos, lopen jullie beide rondjes in een loopgraaf of is het zinvol en veilig zodat jullie in het team beide kunnen groeien omdat grenzen worden verkend én gerespecteerd?!
door Steven ten Cate | okt 6, 2025 | Verbinding
Wanneer we spreken over verbinding, lijkt het alsof dit iets vanzelfsprekends is. Toch kent iedereen momenten waarop verbinding stokt. Lees nog maar even terug over de 15 vragen voordat je in verbinding (contact) stapt. Wil je, kan je en durf je?Soms trekken we ons terug, bewust of onbewust. We sluiten ons af, omdat contact spanning oproept of omdat we het gevoel hebben niet gezien of gehoord te worden. Die momenten van afzondering zijn onze isoleerstijlen in actie.
Isoleerstijlen ontstaan vaak als bescherming. Ze zijn een manier om onszelf te behoeden voor pijn, afwijzing of overweldiging. Tegelijkertijd verhinderen ze precies datgene waar we als mens het meest naar verlangen: echte verbinding. Waar verbinding vraagt om openheid, kwetsbaarheid en nieuwsgierigheid, creëren isoleerstijlen afstand, controle en herhaling van oude patronen.
Iedereen heeft zijn eigen “voorkeursstijl” van isoleren. De één trekt zich letterlijk terug en wordt stil; de ander zoekt juist de strijd op om de ander op afstand te houden. Weer een ander verliest zich in drukte of zorgt voor iedereen behalve zichzelf. Hoe subtiel ook — al deze strategieën breken de brug naar echt contact.
Een voor mij bekende vorm van isoleren is overweldigend aanwezig (brulaap) zijn. Deze zet ik in als er een situatie dreigt te ontstaan waarin ik niet gezien of gehoord word. De een na de andere woordgrap rolt over mijn tong en ik ben scherp en gefocust op alles wat er om mij heen gebeurt. In negen van de tien gevallen start dit als een onbewust patroon, aangeleerd gedrag om iets te krijgen wat ik miste en heel graag wilde ontvangen. Gezien en gehoord worden.
Ik kan mij ook terugtrekken, of vluchten. Dat doe ik als ik de energie niet op kan brengen om grapjes te maken. Ik zorg dan dat ik niet in de situatie terechtkom (ik ben moe) of ik ga weg uit de situatie (doei!). Ik heb er de kracht niet voor om grapjes te maken, omdat ik scherp en gefocust moet zijn om dat goed te kunnen. Beide zijn isoleerstijlen, omdat ik onbewust het gevoel heb niet gezien en gehoord te worden. Als ik echter bewust naar de situatie kijk, dan is dat meestal helemaal niet het geval! Ik reageer vanuit een patroon en niet vanuit wat er werkelijk gebeurt.
Verbinding herstellen begint bij bewustwording: herkennen wanneer een isoleerstijl actief is, en de moed vinden om even te blijven staan in plaats van te vluchten. Dat vraagt oefening en veiligheid. Want pas wanneer er ruimte is om te onderzoeken wat er onder het gedrag ligt — angst, verdriet, schaamte of bijvoorbeeld een oude wond — kan er opnieuw verbinding ontstaan.
Het mooie is dat elke isoleerstijl, hoe beperkend ook, ooit is ontstaan vanuit een verlangen naar verbinding. Door dat verlangen weer te zien en te erkennen, openen we de deur naar herstel. Verbinding is dan niet langer iets wat we doen, maar iets wat we toelaten.
