door Steven ten Cate | okt 28, 2025 | Verbinding
In teams waar de samenwerking stroef verloopt, wordt al snel gesproken over “rotte appels”. Medewerkers die het werk frustreren, negativiteit verspreiden of zich onttrekken aan gezamenlijke doelen. Maar wat als de rotte appel niet het probleem is? Wat als de boomgaard slecht is bijgehouden?
Deze blog is een vervolg op “Verbinding en weerstand” en onderzoekt de relatie tussen leiderschap en teamdynamiek aan de hand van de metafoor van de appelboer en zijn boomgaard.
De rotte appel: symptoom of oorzaak?
Een rotte appel valt op. Ze ruikt, ze kleurt anders, ze trekt aandacht. In teams zijn dit vaak de mensen die weerstand bieden, zich terugtrekken of juist luidruchtig hun ongenoegen uiten. Maar net als bij fruit is rotting zelden een spontaan proces. Het ontstaat door omstandigheden: te weinig voeding, te veel druk, een beschadigde schil.
De vraag is dus niet alleen: Wat is er mis met deze medewerker? Maar vooral: Wat is er mis met de omgeving waarin deze medewerker functioneert?
De boomgaard: het team als ecosysteem
Een goed onderhouden boomgaard vraagt aandacht, zorg en regelmatig onderhoud. Net als een team. Als de bodem uitgeput is, de bomen te dicht op elkaar staan of er geen ruimte is voor zonlicht, dan is het niet vreemd dat sommige appels gaan rotten.
In teams betekent dit:
- Onvoldoende psychologische veiligheid 🛡️
- Gebrek aan zinvolle verbinding 🔗
- Onduidelijke communicatie 💬
- Geen ruimte voor kwetsbaarheid of groei
Wanneer deze elementen ontbreken, ontstaat er een klimaat waarin mensen zich afsluiten, isoleren of gaan vechten. De rotte appel is dan geen oorzaak, maar een signaal.
Leiderschap: de rol van de appelboer
Leiderschap kent vele vormen. Maar wat betekent het eigenlijk om leiding te geven? En is dat hetzelfde als leiding nemen? In een team met uitdagingen – zoals de aanwezigheid van “rotte appels” – is het essentieel om deze vragen te stellen. Leiding geven is het faciliteren van groei, het bieden van richting en het creëren van veiligheid. Leiding nemen is het tonen van initiatief, het aanspreken van gedrag en het durven benoemen van wat schuurt. In gezonde teams is er ruimte voor beide: een leider die geeft én neemt, en teamleden die eigenaarschap tonen. Wanneer deze balans ontbreekt, raakt de boomgaard uit evenwicht. De appelboer moet dus niet alleen zorgen, maar ook durven sturen – met aandacht voor het geheel én het individu.
De appelboer bepaalt de kwaliteit van de boomgaard. Leiderschap is dus cruciaal in het creëren van een gezonde omgeving waarin mensen kunnen floreren. Dat vraagt om:
De appelboer bepaalt de kwaliteit van de boomgaard. Leiderschap is dus cruciaal in het creëren van een gezonde omgeving waarin mensen kunnen floreren. Dat vraagt om:
- Regelmatige inspectie: hoe gaat het écht met het team?
- Aandacht voor de bodem: wat zijn de onderliggende patronen?
- Ruimte voor snoei: durven ingrijpen waar nodig
- Voeding en verzorging: coaching, reflectie en dialoog
Een goede leider kijkt niet alleen naar het gedrag van de medewerker, maar onderzoekt ook de context waarin dat gedrag ontstaat.
Van oordeel naar nieuwsgierigheid
De metafoor van de rotte appel nodigt uit tot een shift in perspectief. In plaats van te oordelen over het individu, kunnen we nieuwsgierig zijn naar het systeem. Wat maakt dat deze persoon zich zo gedraagt? Wat zegt dit over het team? En wat is mijn rol als collega of leider in het onderhouden van onze gezamenlijke boomgaard?
Moed
Verbinding in een team met rotte appels vraagt moed. Moed om te kijken naar het geheel, om verantwoordelijkheid te nemen voor de omgeving en om het gesprek aan te gaan.
Verbinding, communicatie en veiligheid zijn de sleutels tot een vruchtbare samenwerking.
door Steven ten Cate | nov 4, 2025 | Verbinding
In een wereld waarin prestaties, meningen en verwachtingen voortdurend op scherp staan, is oordeelloosheid een zeldzame maar krachtige kwaliteit. Zeker binnen teams, waar samenwerking, vertrouwen en communicatie centraal staan, is het vermogen om zonder oordeel te kijken essentieel voor echte verbinding.
Leiderschap vraagt moed
Leiderschap is niet alleen het geven van richting, maar ook het nemen van verantwoordelijkheid voor de dynamiek binnen het team. Oordeelloos leiderschap vraagt moed. Moed om te kijken voorbij gedrag, naar de mens erachter. Moed om ruimte te geven aan kwetsbaarheid, aan het niet-weten, aan het ongemak. En moed om het oordeel dat opkomt te herkennen, maar niet te volgen.
Leiding geven is het faciliteren van een veilige omgeving. Leiding nemen is het tonen van initiatief en het aanspreken van gedrag. Beide zijn nodig om een team te laten groeien. Maar zonder oordeelloosheid wordt het leiderschap eenrichtingsverkeer: sturend, corrigerend, controlerend. Met oordeelloosheid ontstaat er ruimte voor dialoog, reflectie en ontwikkeling.
Wat mag je van het team verwachten?
Een team dat sterk, veerkrachtig, functioneel en effectief wil zijn, heeft een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Oordeelloosheid is niet alleen een taak van de leider, maar een houding die het hele team mag aannemen. Dat betekent:
- Nieuwsgierig zijn in plaats van veroordelen
- Luisteren zonder direct te reageren
- Elkaar uitnodigen tot openheid
- Ruimte geven aan verschillen
- Samen zoeken naar betekenis en richting
Deze dynamiek vraagt oefening. Het vraagt om het herkennen van patronen, het benoemen van wat er speelt en het toelaten van ongemak. Maar het resultaat is een team waarin mensen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen. Een team dat niet alleen samenwerkt, maar samen groeit.
De sleutel
Verbinding en oordeelloosheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zonder oordeel ontstaat er ruimte voor echt contact. Voor leiders betekent dit: durven vertragen, durven vragen, durven luisteren. Voor teams betekent dit: samen dragen, samen leren, samen bouwen.
Want uiteindelijk is een oordeel vaak een poging tot controle. En verbinding vraagt juist om loslaten. Om vertrouwen. Om menselijkheid.
Verbinding, communicatie en veiligheid vormen de basis. Oordeelloosheid is de sleutel die de deur opent naar een team dat floreert.
door Steven ten Cate | dec 2, 2025 | Verbinding
Verbinding in een team is geen losse verzameling van relaties, maar een levend systeem. Elk teamlid is een onderdeel van dat systeem, en elke interactie beïnvloedt het geheel. Wanneer we verbinding zien als een systeem, ontstaat er een diepere laag van bewustzijn over hoe samenwerking, communicatie en gedrag elkaar continu vormen en hervormen.
Het team als levend geheel
Een team is meer dan de som der delen. Het is een dynamisch netwerk van relaties, patronen, verwachtingen en emoties. Als één persoon verandert, verandert het systeem mee. Als er spanning is tussen twee teamleden, heeft dat invloed op de rest. Als er vertrouwen groeit, ontstaat er ruimte voor ontwikkeling.
Verbinding is circulair
In een systeem is er geen begin of einde. Verbinding beweegt in cirkels: wat jij doet, beïnvloedt de ander, en wat de ander doet, beïnvloedt jou. Deze wederkerigheid maakt dat verbinding niet statisch is, maar voortdurend in beweging. Het vraagt om afstemming, reflectie en het durven benoemen van wat er speelt.
Grenzen en dynamiek
Binnen een systeem zijn grenzen essentieel. Ze geven vorm aan de interactie. In een verbonden team mogen grenzen worden aangeraakt. Met respect, nieuwsgierigheid en zorg. Soms worden ze zelfs tijdelijk betreden, wanneer er voldoende veiligheid is. Dat is waar groei ontstaat: in het verkennen van de ruimte tussen jou en de ander.
Leiderschap in het systeem
Een leider is niet buiten het systeem, maar onderdeel ervan. Leiderschap betekent het bewust beïnvloeden van het systeem. Door gedrag, taal, ritme en aandacht. Een leider die verbinding stimuleert, kijkt naar het geheel: waar stroomt het, waar stokt het, wat vraagt aandacht. De rol van een leider is, door de impact die veranderingen teweeg kunnen brengen, er een die niet onderschat mag worden. Hoe klein en onbeduidend de verandering ook is, er vormt zich een reactie vanuit het systeem. Persoonlijk ben ik een voorstander van de term beïnvloeden, een meer indirecte actie waardoor verandering kan plaatsvinden vanuit het systeem zelf.
Beïnvloeden door
- Practice what you preach en meer van dat soort tegelwijsheden. Uiteindelijk komt het neer op consequent en niet aflatend laten zien wat jij wil dat anderen laten zien.
- Is wat ik wil beïnvloeden ook gedrag dat ik laat zien, of moet ik zelf eerst ander gedrag laten zien?
- Omdat ik de visie heb dat …….. Neem iedereen mee in jouw verhaal, jouw waarom jij doet wat je doet.
- Door tijdens het proces vragen te stellen in plaats van te vertellen, door samen te werken en te laten samenwerken. Door eigenaarschap te stimuleren.
- Maar te bespreken. Bewust reflecteren en hier ook tijd voor investeren.
- Wees helder, duidelijk en geef grenzen aan.
- Jouw oren je grootste vriend te laten zijn.
- Luister naar wat er gezegd wordt en vraag wat ermee bedoeld wordt.
- Het is een soort supersmeermiddel dat scherpe randjes eraf haalt en gewichtigheid vermindert.
Verbindend beïnvloeden als een dirigent
Beïnvloeden is niet het indrukken van één knop, maar het blijvend dirigeren van een geheel. Als leider ben je als een dirigent voor het team: je stemt af, geeft ritme aan, zet in en laat los. Je stopt en laat ze gaan, je stapt in en gaat door. Eén gebaar kan direct impact hebben, maar het is de combinatie van de signalen gedrag, taal, timing, humor, kwetsbaarheid die het geheel in beweging brengt. Je ziet en hoort iedereen en het geheel. Hoe meer elementen je bewust inzet, hoe rijker en gerichter je invloed wordt. Het systeem reageert op de samenklank, maar ook op één enkele actie. Leiderschap vraagt dus om het bespelen van het hele orkest, afgestemd op het team, het moment en de gewenste beweging.
Wat vraagt het van het team?
Een team dat zichzelf als systeem ziet, ontwikkelt:
- Bewustzijn van onderlinge afhankelijkheid
- Aandacht voor patronen en herhaling
- Ruimte voor reflectie en dialoog
- Eigenaarschap over gedrag en impact
- Veerkracht bij verandering
Verbinding in een team is geen toevallige uitkomst, maar een systeem dat gevoed, onderhouden en onderzocht mag worden. Door samen te kijken naar wat er speelt, ontstaat er ruimte voor beweging. En in die beweging ontstaat groei, samenwerking en betekenis.
