08 Verbinding: Ontbinding (rotte appels)
In teams waar de samenwerking stroef verloopt, wordt al snel gesproken over “rotte appels”. Medewerkers die het werk frustreren, negativiteit verspreiden of zich onttrekken aan gezamenlijke doelen. Maar wat als de rotte appel niet het probleem is? Wat als de boomgaard slecht is bijgehouden?
Deze blog is een vervolg op “Verbinding en weerstand” en onderzoekt de relatie tussen leiderschap en teamdynamiek aan de hand van de metafoor van de appelboer en zijn boomgaard.
De rotte appel: symptoom of oorzaak?
Een rotte appel valt op. Ze ruikt, ze kleurt anders, ze trekt aandacht. In teams zijn dit vaak de mensen die weerstand bieden, zich terugtrekken of juist luidruchtig hun ongenoegen uiten. Maar net als bij fruit is rotting zelden een spontaan proces. Het ontstaat door omstandigheden: te weinig voeding, te veel druk, een beschadigde schil.
De vraag is dus niet alleen: Wat is er mis met deze medewerker? Maar vooral: Wat is er mis met de omgeving waarin deze medewerker functioneert?
De boomgaard: het team als ecosysteem
Een goed onderhouden boomgaard vraagt aandacht, zorg en regelmatig onderhoud. Net als een team. Als de bodem uitgeput is, de bomen te dicht op elkaar staan of er geen ruimte is voor zonlicht, dan is het niet vreemd dat sommige appels gaan rotten.
In teams betekent dit:
- Onvoldoende psychologische veiligheid 🛡️
- Gebrek aan zinvolle verbinding 🔗
- Onduidelijke communicatie 💬
- Geen ruimte voor kwetsbaarheid of groei
Wanneer deze elementen ontbreken, ontstaat er een klimaat waarin mensen zich afsluiten, isoleren of gaan vechten. De rotte appel is dan geen oorzaak, maar een signaal.
Leiderschap: de rol van de appelboer
Leiderschap kent vele vormen. Maar wat betekent het eigenlijk om leiding te geven? En is dat hetzelfde als leiding nemen? In een team met uitdagingen – zoals de aanwezigheid van “rotte appels” – is het essentieel om deze vragen te stellen. Leiding geven is het faciliteren van groei, het bieden van richting en het creëren van veiligheid. Leiding nemen is het tonen van initiatief, het aanspreken van gedrag en het durven benoemen van wat schuurt. In gezonde teams is er ruimte voor beide: een leider die geeft én neemt, en teamleden die eigenaarschap tonen. Wanneer deze balans ontbreekt, raakt de boomgaard uit evenwicht. De appelboer moet dus niet alleen zorgen, maar ook durven sturen – met aandacht voor het geheel én het individu.
De appelboer bepaalt de kwaliteit van de boomgaard. Leiderschap is dus cruciaal in het creëren van een gezonde omgeving waarin mensen kunnen floreren. Dat vraagt om:
De appelboer bepaalt de kwaliteit van de boomgaard. Leiderschap is dus cruciaal in het creëren van een gezonde omgeving waarin mensen kunnen floreren. Dat vraagt om:
- Regelmatige inspectie: hoe gaat het écht met het team?
- Aandacht voor de bodem: wat zijn de onderliggende patronen?
- Ruimte voor snoei: durven ingrijpen waar nodig
- Voeding en verzorging: coaching, reflectie en dialoog
Een goede leider kijkt niet alleen naar het gedrag van de medewerker, maar onderzoekt ook de context waarin dat gedrag ontstaat.
Van oordeel naar nieuwsgierigheid
De metafoor van de rotte appel nodigt uit tot een shift in perspectief. In plaats van te oordelen over het individu, kunnen we nieuwsgierig zijn naar het systeem. Wat maakt dat deze persoon zich zo gedraagt? Wat zegt dit over het team? En wat is mijn rol als collega of leider in het onderhouden van onze gezamenlijke boomgaard?
Moed
Verbinding in een team met rotte appels vraagt moed. Moed om te kijken naar het geheel, om verantwoordelijkheid te nemen voor de omgeving en om het gesprek aan te gaan.
Verbinding, communicatie en veiligheid zijn de sleutels tot een vruchtbare samenwerking.