door Steven ten Cate | okt 6, 2025 | Verbinding
De praktijk. (Ik ga even kort door de bocht).
Hoe je een team het beste kan samenstellen, wil ik hier niet aanhalen. Over het algemeen gaat het als volgt.
We nemen een nieuwe medewerker aan met taakpassende vaardigheden en zorgen binnen het team op meerdere vlakken voor diversiteit. We geven een functie met verantwoordelijkheden en een takenpakket. Een zorgvuldig samengesteld onboardingprogramma wordt voor de nieuwe collega ingezet. Er is een kantoor met een werkplek beschikbaar en verschillende systemen zijn ter ondersteuning ingericht. Natuurlijk is er ook een fietsplan. De gezamenlijke lunch is om 12:30 uur. Succes, mijn deur staat altijd open!
Ik moet het eerste interview nog tegenkomen waarin wordt gevraagd: “Hoe kom en blijf jij in contact met een collega en/of team waar je mee samenwerkt?”. Of vragen als: “Hoe reageer jij als iets niet gaat zoals het volgens jou zou moeten?” en “Welke isoleerstijlen gebruik jij?”.
Oftewel, hoe achterhaal jij welke skills de nieuwe medewerker bezit als het gaat om veilig samenwerken en in contact staan met anderen?
En wordt er bij bestaande teams aandacht besteed aan de verbindingen binnen het team en zijn er ook andere teams waarmee wordt samengewerkt?
Op de vraag: “Hoe zorgen jullie ervoor dat iedereen de vaardigheid bezit om echt in verbinding te staan met anderen?” hoor ik reacties die je veel op vacaturesites tegenkomt. “Wij doen één keer per jaar een teambuildingactiviteit en gaan regelmatig uit eten”. Of “Wij organiseren een bedrijfsfeest met een leuk thema”.
En hoe verloopt het samenstellen van een team tussen twee partners? Welke vragen stel jij aan de ander (of is het brein van zelfbehoud en voortplanten aan het woord)? Welke isoleerstijlen herken jij binnen je relatie? Is het contact zinloos, lopen jullie beide rondjes in een loopgraaf of is het zinvol en veilig zodat jullie in het team beide kunnen groeien omdat grenzen worden verkend én gerespecteerd?!
door Steven ten Cate | okt 6, 2025 | Verbinding
Wanneer we spreken over verbinding, lijkt het alsof dit iets vanzelfsprekends is. Toch kent iedereen momenten waarop verbinding stokt. Lees nog maar even terug over de 15 vragen voordat je in verbinding (contact) stapt. Wil je, kan je en durf je?Soms trekken we ons terug, bewust of onbewust. We sluiten ons af, omdat contact spanning oproept of omdat we het gevoel hebben niet gezien of gehoord te worden. Die momenten van afzondering zijn onze isoleerstijlen in actie.
Isoleerstijlen ontstaan vaak als bescherming. Ze zijn een manier om onszelf te behoeden voor pijn, afwijzing of overweldiging. Tegelijkertijd verhinderen ze precies datgene waar we als mens het meest naar verlangen: echte verbinding. Waar verbinding vraagt om openheid, kwetsbaarheid en nieuwsgierigheid, creëren isoleerstijlen afstand, controle en herhaling van oude patronen.
Iedereen heeft zijn eigen “voorkeursstijl” van isoleren. De één trekt zich letterlijk terug en wordt stil; de ander zoekt juist de strijd op om de ander op afstand te houden. Weer een ander verliest zich in drukte of zorgt voor iedereen behalve zichzelf. Hoe subtiel ook — al deze strategieën breken de brug naar echt contact.
Een voor mij bekende vorm van isoleren is overweldigend aanwezig (brulaap) zijn. Deze zet ik in als er een situatie dreigt te ontstaan waarin ik niet gezien of gehoord word. De een na de andere woordgrap rolt over mijn tong en ik ben scherp en gefocust op alles wat er om mij heen gebeurt. In negen van de tien gevallen start dit als een onbewust patroon, aangeleerd gedrag om iets te krijgen wat ik miste en heel graag wilde ontvangen. Gezien en gehoord worden.
Ik kan mij ook terugtrekken, of vluchten. Dat doe ik als ik de energie niet op kan brengen om grapjes te maken. Ik zorg dan dat ik niet in de situatie terechtkom (ik ben moe) of ik ga weg uit de situatie (doei!). Ik heb er de kracht niet voor om grapjes te maken, omdat ik scherp en gefocust moet zijn om dat goed te kunnen. Beide zijn isoleerstijlen, omdat ik onbewust het gevoel heb niet gezien en gehoord te worden. Als ik echter bewust naar de situatie kijk, dan is dat meestal helemaal niet het geval! Ik reageer vanuit een patroon en niet vanuit wat er werkelijk gebeurt.
Verbinding herstellen begint bij bewustwording: herkennen wanneer een isoleerstijl actief is, en de moed vinden om even te blijven staan in plaats van te vluchten. Dat vraagt oefening en veiligheid. Want pas wanneer er ruimte is om te onderzoeken wat er onder het gedrag ligt — angst, verdriet, schaamte of bijvoorbeeld een oude wond — kan er opnieuw verbinding ontstaan.
Het mooie is dat elke isoleerstijl, hoe beperkend ook, ooit is ontstaan vanuit een verlangen naar verbinding. Door dat verlangen weer te zien en te erkennen, openen we de deur naar herstel. Verbinding is dan niet langer iets wat we doen, maar iets wat we toelaten.
door Steven ten Cate | okt 21, 2025 | Verbinding
Quote
“Veiligheid is niet de afwezigheid van gevaar, maar de aanwezigheid van verbinding.”
Dr. Gabor Maté.
Verbinding 🔗 is een prachtig en krachtig fenomeen. Het is de basis van samenwerking, relaties en persoonlijke groei. Maar waar verbinding is, is ook weerstand. En die weerstand is niet per se negatief. Sterker nog: het is vaak een signaal dat er iets belangrijks gebeurt.
Weerstand ontstaat op het moment dat verbinding spannend wordt. Wanneer we onszelf laten zien, écht in contact 💬 treden met de ander, en onze kwetsbaarheid tonen. Het is het moment waarop oude patronen opspelen, automatische reacties de overhand nemen en onze isoleerstijlen zich aandienen. Niet omdat we niet willen verbinden, maar omdat we bang zijn voor wat er kan gebeuren als we dat wél doen.
De dans tussen verbinding en weerstand
In de contactcirkel – een werkvorm die we inzetten in coaching en teambuilding – wordt deze dans zichtbaar. Je ziet hoe mensen reageren op elkaar, hoe ze zich openen of juist afsluiten. Hoe ze spelen, manipuleren, vermijden of aanvallen. En hoe deze reacties vaak voortkomen uit een diep verlangen: gezien en gehoord worden.
Weerstand is dus niet het tegenovergestelde van verbinding 🔗. Het is een onderdeel ervan. Een uitnodiging om stil te staan, te onderzoeken en te kiezen. Kies ik voor mijn oude patroon, of durf ik iets nieuws toe te laten?
Van automatische piloot naar bewust contact
Veel van ons gedrag is aangeleerd. We reageren zoals we dat altijd hebben gedaan, vaak zonder erbij stil te staan. Maar echte verbinding 🔗 vraagt iets anders. Het vraagt om bewustzijn. Om het herkennen van je eigen patronen en het erkennen van je eigen behoeften. Om het stellen van vragen als:
- Wat heeft de ander nodig?
- Durf ik dit uit te spreken?
Wanneer we deze vragen durven stellen – aan onszelf én aan de ander – ontstaat er ruimte. Ruimte voor zinvol contact 💬. Voor veiligheid 🛡️. Voor groei.
Weerstand als wegwijzer
Weerstand is niet iets om te vermijden, maar om te onderzoeken. Het vertelt ons waar het schuurt, waar het spannend wordt, en waar we mogen leren. Het is een signaal dat we op het punt staan om uit onze loopgraaf te stappen en iets nieuws toe te laten.
Dus de volgende keer dat je weerstand voelt in een gesprek 💬, in een team, of in jezelf: wees nieuwsgierig. Wat wil deze weerstand je vertellen? Welke verbinding ligt eronder verscholen?
Want uiteindelijk is verbinding 🔗 niet iets wat je doet. Het is iets wat je bewust toelaat.
door Steven ten Cate | okt 28, 2025 | Verbinding
In teams waar de samenwerking stroef verloopt, wordt al snel gesproken over “rotte appels”. Medewerkers die het werk frustreren, negativiteit verspreiden of zich onttrekken aan gezamenlijke doelen. Maar wat als de rotte appel niet het probleem is? Wat als de boomgaard slecht is bijgehouden?
Deze blog is een vervolg op “Verbinding en weerstand” en onderzoekt de relatie tussen leiderschap en teamdynamiek aan de hand van de metafoor van de appelboer en zijn boomgaard.
De rotte appel: symptoom of oorzaak?
Een rotte appel valt op. Ze ruikt, ze kleurt anders, ze trekt aandacht. In teams zijn dit vaak de mensen die weerstand bieden, zich terugtrekken of juist luidruchtig hun ongenoegen uiten. Maar net als bij fruit is rotting zelden een spontaan proces. Het ontstaat door omstandigheden: te weinig voeding, te veel druk, een beschadigde schil.
De vraag is dus niet alleen: Wat is er mis met deze medewerker? Maar vooral: Wat is er mis met de omgeving waarin deze medewerker functioneert?
De boomgaard: het team als ecosysteem
Een goed onderhouden boomgaard vraagt aandacht, zorg en regelmatig onderhoud. Net als een team. Als de bodem uitgeput is, de bomen te dicht op elkaar staan of er geen ruimte is voor zonlicht, dan is het niet vreemd dat sommige appels gaan rotten.
In teams betekent dit:
- Onvoldoende psychologische veiligheid 🛡️
- Gebrek aan zinvolle verbinding 🔗
- Onduidelijke communicatie 💬
- Geen ruimte voor kwetsbaarheid of groei
Wanneer deze elementen ontbreken, ontstaat er een klimaat waarin mensen zich afsluiten, isoleren of gaan vechten. De rotte appel is dan geen oorzaak, maar een signaal.
Leiderschap: de rol van de appelboer
Leiderschap kent vele vormen. Maar wat betekent het eigenlijk om leiding te geven? En is dat hetzelfde als leiding nemen? In een team met uitdagingen – zoals de aanwezigheid van “rotte appels” – is het essentieel om deze vragen te stellen. Leiding geven is het faciliteren van groei, het bieden van richting en het creëren van veiligheid. Leiding nemen is het tonen van initiatief, het aanspreken van gedrag en het durven benoemen van wat schuurt. In gezonde teams is er ruimte voor beide: een leider die geeft én neemt, en teamleden die eigenaarschap tonen. Wanneer deze balans ontbreekt, raakt de boomgaard uit evenwicht. De appelboer moet dus niet alleen zorgen, maar ook durven sturen – met aandacht voor het geheel én het individu.
De appelboer bepaalt de kwaliteit van de boomgaard. Leiderschap is dus cruciaal in het creëren van een gezonde omgeving waarin mensen kunnen floreren. Dat vraagt om:
De appelboer bepaalt de kwaliteit van de boomgaard. Leiderschap is dus cruciaal in het creëren van een gezonde omgeving waarin mensen kunnen floreren. Dat vraagt om:
- Regelmatige inspectie: hoe gaat het écht met het team?
- Aandacht voor de bodem: wat zijn de onderliggende patronen?
- Ruimte voor snoei: durven ingrijpen waar nodig
- Voeding en verzorging: coaching, reflectie en dialoog
Een goede leider kijkt niet alleen naar het gedrag van de medewerker, maar onderzoekt ook de context waarin dat gedrag ontstaat.
Van oordeel naar nieuwsgierigheid
De metafoor van de rotte appel nodigt uit tot een shift in perspectief. In plaats van te oordelen over het individu, kunnen we nieuwsgierig zijn naar het systeem. Wat maakt dat deze persoon zich zo gedraagt? Wat zegt dit over het team? En wat is mijn rol als collega of leider in het onderhouden van onze gezamenlijke boomgaard?
Moed
Verbinding in een team met rotte appels vraagt moed. Moed om te kijken naar het geheel, om verantwoordelijkheid te nemen voor de omgeving en om het gesprek aan te gaan.
Verbinding, communicatie en veiligheid zijn de sleutels tot een vruchtbare samenwerking.
door Steven ten Cate | nov 4, 2025 | Verbinding
In een wereld waarin prestaties, meningen en verwachtingen voortdurend op scherp staan, is oordeelloosheid een zeldzame maar krachtige kwaliteit. Zeker binnen teams, waar samenwerking, vertrouwen en communicatie centraal staan, is het vermogen om zonder oordeel te kijken essentieel voor echte verbinding.
Leiderschap vraagt moed
Leiderschap is niet alleen het geven van richting, maar ook het nemen van verantwoordelijkheid voor de dynamiek binnen het team. Oordeelloos leiderschap vraagt moed. Moed om te kijken voorbij gedrag, naar de mens erachter. Moed om ruimte te geven aan kwetsbaarheid, aan het niet-weten, aan het ongemak. En moed om het oordeel dat opkomt te herkennen, maar niet te volgen.
Leiding geven is het faciliteren van een veilige omgeving. Leiding nemen is het tonen van initiatief en het aanspreken van gedrag. Beide zijn nodig om een team te laten groeien. Maar zonder oordeelloosheid wordt het leiderschap eenrichtingsverkeer: sturend, corrigerend, controlerend. Met oordeelloosheid ontstaat er ruimte voor dialoog, reflectie en ontwikkeling.
Wat mag je van het team verwachten?
Een team dat sterk, veerkrachtig, functioneel en effectief wil zijn, heeft een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Oordeelloosheid is niet alleen een taak van de leider, maar een houding die het hele team mag aannemen. Dat betekent:
- Nieuwsgierig zijn in plaats van veroordelen
- Luisteren zonder direct te reageren
- Elkaar uitnodigen tot openheid
- Ruimte geven aan verschillen
- Samen zoeken naar betekenis en richting
Deze dynamiek vraagt oefening. Het vraagt om het herkennen van patronen, het benoemen van wat er speelt en het toelaten van ongemak. Maar het resultaat is een team waarin mensen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen. Een team dat niet alleen samenwerkt, maar samen groeit.
De sleutel
Verbinding en oordeelloosheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zonder oordeel ontstaat er ruimte voor echt contact. Voor leiders betekent dit: durven vertragen, durven vragen, durven luisteren. Voor teams betekent dit: samen dragen, samen leren, samen bouwen.
Want uiteindelijk is een oordeel vaak een poging tot controle. En verbinding vraagt juist om loslaten. Om vertrouwen. Om menselijkheid.
Verbinding, communicatie en veiligheid vormen de basis. Oordeelloosheid is de sleutel die de deur opent naar een team dat floreert.
